Kombucha ken je misschien wel, maar jun is een stuk minder bekend — en dat is eigenlijk best jammer. Jun is een gefermenteerde drank op basis van groene thee en rauwe honing, en heeft een opvallend mildere, bloemige smaak dan zijn populairdere neef. De cultuur die je nodig hebt om jun te maken heet een scoby, en die werkt nagenoeg hetzelfde als bij kombucha — alleen is deze specifiek aangepast aan honing als voedingsbron in plaats van gewone suiker.
Wat maakt jun anders dan kombucha
Het verschil zit hem niet alleen in de smaak, maar ook in de fermentatietemperatuur. Jun fermenteert het liefst op een iets lagere temperatuur, tussen de 18 en 24 graden Celsius, terwijl kombucha beter gedijt bij iets warmere omstandigheden. Daardoor is jun eigenlijk een prettige keuze voor wie thuis fermenteert in een wat koeler huis — iets wat in de Nederlandse winters zomaar het geval is. De drank bevat na fermentatie een kleine hoeveelheid alcohol (doorgaans minder dan 0,5%), probiotica en organische zuren die ontstaan tijdens het fermentatieproces.
De scoby als levend startpunt
Zonder een gezonde scoby geen jun. Een jun scoby is een symbiotische cultuur van bacteriën en gisten, en die kun je niet zomaar vervangen door een kombucha-scoby — de microbiële samenstelling verschilt namelijk. Als je een betrouwbare basis wilt voor je eerste batch, is het slim om te starten met een gespecialiseerde cultuur. Je kunt een biologische Jun scoby bestellen via Startercultures, zodat je zeker weet dat je met de juiste cultuur begint. Zo voorkom je dat je na weken wachten met een drank zit die niet de goede smaak of zuurgraad heeft.
Jun thuis maken: waar je op let
Een eerste batch jun maak je door groene thee te zetten, rauwe honing toe te voegen zodra de thee is afgekoeld (boven de 40 graden verliest honing zijn gunstige eigenschappen), en vervolgens je scoby met wat startervloeistof toe te voegen. De fermentatie duurt gemiddeld vijf tot zeven dagen. Proef dagelijks vanaf dag vier — je zoekt een balans tussen zoetheid en lichte zurigheid. Hoe warmer de ruimte, hoe sneller het gaat.
Op een website als Troosthuisje, waar comfort en zelfzorg centraal staan, past jun eigenlijk heel goed. Een glas zelfgemaakte jun bij een rustig moment thuis is precies het soort kleine rituelen dat bijdraagt aan een gevoel van welzijn.
Waarom rauwe honing écht het verschil maakt
Gebruik bij voorkeur ongepasteuriseerde, rauwe honing. Dat klinkt misschien als een detail, maar gepasteuriseerde honing mist de enzymen en micro-organismen die de fermentatie ondersteunen. Rauwe honing uit een lokale imkerij werkt daardoor merkbaar beter dan de goedkope supermarktvariant. Vloeibare acacia-honing is populair voor jun vanwege de neutrale smaak, maar ook lindehoning geeft een interessant bloemig resultaat. Experimenteer gerust — jun is een levend product dat met elke nieuwe batch een klein beetje anders smaakt.